D66-lid Frans Kok: the day after the night before

 

 

"Wat een euforie en emotie rond Obama’s overwinning. Willekeurige vreemden voerden in de metro op woensdagochtend geanimeerde gesprekken. Alsof de Yankees de world series hadden gewonnen. Men feliciteerde elkaar spontaan: ’whow, fantastic!’

 
Het zal lastig zijn het leven van alledag weer op te pakken. Toch zal het moeten. Donderdag en vrijdag leek het in de metro alweer business as usual: zwijgend en gereserveerd las men zijn krant of de net uitgekomen bestseller. En bereidde zich voor op het werk, want daar draait alles om in deze sombere tijden.

 

Emotioneel was het, die historische dinsdagavond. Zonder uitzondering pinkten de gasten van een election night party in Georgetown (zeg de grachtengordel van Washington) de nodige tranen weg toen de uitslag bekend werd. Luisterden doodstil naar de zoveelste briljante speech van Obama, ditmaal als president elect. Applaudisseerden voluit voor John McCain, die opeens weer zichzelf was met zijn verzoenende en stijlvolle concession speech. De champagne ging rond en iedereen omarmde elkaar en herhaalde: wat een fantastische, historische gebeurtenis.

 

Kortom, een nieuw begin. Na acht jaar van toenemende apathie en cynisme, is er weer enthousiasme en hoop.

 

Toch schuilt daar een gevaar in. Op weg naar Washington zie je overal lege, vervallen fabriekgebouwen en kantoren. En dan opeens weer een nieuw bedrijventerrein, dat elan uitstraalt. Het is typisch Amerika. Risico nemen en als het niet lukt, wegtrekken en elders opnieuw beginnen.

 

Zo ook in de politiek. Geen gezeur: aan de slag. Lessen trekken uit het verleden heeft weinig prioriteit. De keuze van de puppy voor Obama’s kinderen verdringt alweer het overige nieuws van de voorpagina’s.

 

Het is een (kleine) schaduwzijde van de directe democratie. Bevalt een kandidaat je niet, dan kies je voor een nieuw, fris gezicht. Niet alleen als president, maar op alle niveau’s. Burgemeester, hoofd van het openbaar onderwijs, officier van justitie. Als de vorige politiechef zijn belofte niet heeft waargemaakt om het aantal woninginbraken te verminderen, kies je gewoon een nieuwe.

 

Een scribent in een Nederlandse krant verbaasde zich erover dat Obama wel een kwartier nodig had om zijn stem uit te brengen. Misschien snapte Obama niet hoe de stemmachine werkte of wilde hij even een moment voor zichzelf, opperde hij. De verklaring is veel simpeler. Het kost minimaal een kwartier om je stem uit te brengen.

 

Tenzij je na pagina 1 (met de namen van de presidents-kandidaten) stopt. Maar veel kiezers gaan door tot pagina 25 en maken bij alle kandidaten en vragen een hokje rood. Vragen als: bent u voor of tegen amendement 18 op het rijkswegenfonds inzake de infrastructuur rond Washington? Of simpeler: bent u voor of tegen een verbod op homohuwelijken? Daarom staat men uren in de rij alvorens te kunnen stemmen. En niemand die daarover klaagt. Dat hoort bij de democratie.

 

Ik hou daarvan. Maar ja, in Nederland schijnen we daar geen behoefte aan te hebben. Zelfs D66 heeft dit kroonjuweel opgeborgen. Dus geen gekozen burgemeester en geen nieuwe politiechef die van aanpakken weet. Wie je als burgemeester krijgt, ook al heet hij Aboutaleb, is een kwestie van afwachten.

 

De enige bestuurders die we direct mogen kiezen, zijn die arme mannetjes en vrouwtjes van het hoogheemraadschap met hun schaapachtige pasfotootjes in zo’n eens in de 4 jaar brochure. En uitgerekend op dat democratisch recht zit niemand te wachten. De hoogte van het waterpeil laten u en ik vol vertrouwen aan een deskundige over.

 

Geef mij maar de directe invloed zoals in Amerika. Met stevige campagnes en een grote opkomst. Dat kan leiden tot de afgang van Mc Cain en Palin, wier foto’s en koffiekoppen op woensdagochtend met 70 procent korting al in de ramsj lagen. En tot een stralende Obama familie. En tot aanhangers die elkaar nog lang zullen vragen: waar was jij op die historische 4 november 2008?"

 

Frans Kok

Washington, 7 november 2008